Szyfrowanie – jak chroni nasze dane, wiadomości i płatności?
Szyfrowanie sprawia, że dane odczyta tylko posiadacz klucza. Zobacz, jak działa HTTPS, szyfrowanie end-to-end w komunikatorach oraz ochrona płatności kartą.
Szyfrowanie to przekształcanie danych w nieczytelny ciąg znaków, który można odczytać tylko za pomocą właściwego klucza. Chroni dane w drodze, na przykład przez HTTPS podczas logowania, treść wiadomości dzięki szyfrowaniu end-to-end w komunikatorach, pliki zapisane na dysku oraz płatności kartą. Bez klucza przechwycone dane są dla przestępcy bezużyteczne.
Czym jest szyfrowanie?
Szyfrowanie to proces, w którym algorytm i klucz zamieniają czytelne dane w szyfrogram. Algorytmy szyfrowania są zwykle publicznie znane i sprawdzone przez ekspertów, a tajny pozostaje wyłącznie klucz. Popularnym algorytmem jest AES, który amerykański NIST opisał w standardzie FIPS 197.
Czym różni się szyfrowanie symetryczne od asymetrycznego?
Szyfrowanie symetryczne i asymetryczne różnią się liczbą kluczy:
| Rodzaj | Jak działa | Przykład zastosowania |
|---|---|---|
| Symetryczne | Ten sam klucz szyfruje i odszyfrowuje dane | Szyfrowanie dysku algorytmem AES |
| Asymetryczne | Klucz publiczny szyfruje lub weryfikuje, a klucz prywatny odszyfrowuje lub podpisuje | Nawiązywanie połączenia HTTPS |
W praktyce obie metody działają razem. Kryptografia klucza publicznego pozwala bezpiecznie uzgodnić klucz, a szybkie szyfrowanie symetryczne chroni resztę danych.
Jak szyfrowanie chroni dane w internecie?
Szyfrowanie chroni dane w internecie głównie przez HTTPS, czyli połączenie zabezpieczone protokołem TLS. Aktualną wersję protokołu, TLS 1.3, opisuje dokument RFC 8446. TLS szyfruje dane między przeglądarką a serwerem i wykrywa próby ich modyfikacji. Certyfikat klucza publicznego potwierdza przy tym, że łączysz się z serwerem danej domeny.
Kłódka przy adresie oznacza jednak tylko szyfrowane połączenie, a nie uczciwą stronę. Fałszywa strona banku również może mieć kłódkę, o czym przypomina przewodnik phishing: co to jest i jak go rozpoznać. Dzięki HTTPS korzystanie z publicznych sieci stało się bezpieczniejsze, co opisuje artykuł publiczne Wi-Fi: czy naprawdę jest niebezpieczne.
Jak działa szyfrowanie end-to-end w komunikatorach?
Szyfrowanie end-to-end polega na tym, że wiadomość jest szyfrowana na urządzeniu nadawcy i odszyfrowywana dopiero na urządzeniu odbiorcy. Klucze znajdują się tylko na urządzeniach rozmówców, więc dostawca usługi nie może odczytać treści rozmowy. Tak działają domyślnie Signal i WhatsApp. Meta w grudniu 2023 roku rozpoczęła wprowadzanie domyślnego szyfrowania end-to-end rozmów prywatnych w Messengerze.
Różnica między HTTPS a szyfrowaniem end-to-end jest istotna. HTTPS chroni wiadomość w drodze do serwera, ale na serwerze dostawca może ją odczytać. Szyfrowanie end-to-end chroni treść także przed dostawcą.
Czego nie chroni szyfrowanie end-to-end?
Szyfrowanie end-to-end nie chroni kilku rzeczy:
- metadanych, takich jak informacja, kto i kiedy z kim rozmawiał,
- kopii zapasowych w chmurze, jeśli nie włączysz ich szyfrowania,
- urządzenia, na którym działa złośliwe oprogramowanie lub które ktoś odblokuje,
- odbiorcy, który może zrobić zrzut ekranu lub przekazać wiadomość dalej.
Jak szyfrowanie chroni płatności kartą?
Płatności kartą chroni kilka warstw zabezpieczeń naraz:
- Szyfrowanie połączenia: dane karty w sklepie internetowym przesyła się przez HTTPS.
- Tokenizacja: według EMVCo numer karty zastępuje się tokenem o ograniczonym zastosowaniu. Tak działają płatności telefonem, na przykład Google Pay i Apple Pay.
- Dodatkowe uwierzytelnienie: protokół EMV 3-D Secure pozwala bankowi potwierdzić transakcję, na przykład w aplikacji mobilnej.
- Standardy dla firm: sklepy i operatorzy przetwarzający dane kart muszą spełniać standard PCI DSS.
Szyfrowanie nie zatrzyma jednak płatności, którą sam zatwierdzisz na fałszywej stronie. Zawsze sprawdzaj kwotę i nazwę sklepu w powiadomieniu z banku.
Jak zaszyfrować dane na swoich urządzeniach?
Dane na swoich urządzeniach zaszyfrujesz w ustawieniach systemu:
- Windows: pomoc Microsoft wyjaśnia, że na wielu komputerach szyfrowanie urządzenia włącza się po zalogowaniu kontem Microsoft. W wersjach Pro, Enterprise i Education dostępny jest też BitLocker.
- macOS: włącz FileVault w ustawieniach prywatności i ochrony.
- Telefon: ustaw kod blokady ekranu, bo nowoczesne smartfony łączą szyfrowanie danych z blokadą urządzenia.
Zapisz klucz odzyskiwania w bezpiecznym miejscu. Bez niego po awarii lub zapomnieniu hasła możesz utracić dostęp do własnych danych.
Czy szyfrowanie ma słabe punkty?
Szyfrowanie ma słabe punkty, ale rzadko leżą one w samym algorytmie. Najczęściej zawodzi słabe hasło chroniące klucz, niezaszyfrowana kopia zapasowa, zainfekowane urządzenie albo wyłudzenie danych przez phishing. Dlatego szyfrowanie działa najlepiej razem z mocnym hasłem i uwierzytelnianiem wieloskładnikowym. Szyfrowanie jest też jednym ze środków wymaganych od firm przez przepisy, co opisuje artykuł NIS2: co to jest i kogo dotyczy.
Najczęstsze pytania o szyfrowanie
Czy kłódka w przeglądarce oznacza, że dane są zaszyfrowane?
Tak, kłódka oznacza szyfrowane połączenie HTTPS między przeglądarką a serwerem. Nie potwierdza jednak, że strona należy do uczciwej firmy.
Czy zwykły e-mail jest szyfrowany end-to-end?
Zwykle nie. Poczta e-mail jest najczęściej szyfrowana w drodze między serwerami, ale dostawca poczty może odczytać treść wiadomości. Do poufnej korespondencji lepiej użyć komunikatora z szyfrowaniem end-to-end.
Czy VPN szyfruje wszystkie moje dane?
VPN szyfruje ruch między urządzeniem a serwerem VPN, ale nie dane zapisane na urządzeniu i nie dalszą drogę od serwera VPN do strony. Więcej w artykule VPN: co daje i czego nie daje.
Co się stanie, gdy zgubię klucz odzyskiwania BitLocker?
Bez klucza odzyskiwania i hasła nie odzyskasz danych z zaszyfrowanego dysku. Jeśli używasz konta Microsoft, sprawdź, czy klucz nie został zapisany na tym koncie.